Temat: Przymusowy odkup akcji drobnych akcjonariuszy w spółkach niepublicznych

Prawo rynku kapitałowego 05/2017
ius.focus - istota orzecznictwa 
Treść wiadomości wyświetla się niepoprawnie? Zobacz wersję online
C.H.Beck ius. focus
Prawo rynku kapitałowego
05/2017
Drukuj

Szanowni Państwo,

eksperci z kancelarii Greenberg Traurig Grzesiak sp.k. komentują kluczowe orzecznictwo z zakresu prawa rynku kapitałowego.

Przymusowy odkup akcji drobnych akcjonariuszy w spółkach niepublicznych
Określony w art. 4181 § 5 KSH termin na złożenie w spółce niepublicznej dokumentów akcji przez akcjonariuszy zainteresowanych ich przymusowym odkupieniem nie ma charakteru zawitego. Uchybienie temu terminowi nie powoduje bezskuteczności wcześniej przedstawionego żądania odkupienia akcji
Wyrok SN z 19.1.2017 r., II CSK 154/16

W omawianej sprawie drobny akcjonariusz spółki niepublicznej (emitent) złożył, na podstawie art. 4181 § 1 KSH, żądanie przymusowego odkupienia posiadanych przez niego akcji, wnosząc o podjęcie stosownej uchwały w tej sprawie przez walne zgromadzenie emitenta. Zgodnie z tym przepisem, akcjonariusz lub akcjonariusze reprezentujący nie więcej niż 5% kapitału zakładowego mogą żądać umieszczenia w porządku obrad najbliższego walnego zgromadzenia spółki niepublicznej sprawy podjęcia uchwały o przymusowym odkupie ich akcji przez nie więcej niż pięciu akcjonariuszy reprezentujących łącznie nie mniej niż 95% kapitału zakładowego, z których każdy posiada co najmniej 5% kapitału zakładowego. Podmioty posiadające większość głosów mogą jednak uchylić się od realizacji odkupu, głosując przeciwko uchwale obligującej je do nabycia akcji od drobnych inwestorów. Taka sytuacja miała właśnie miejsce w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 4181 § 4 KSH, w razie niepodjęcia przez walne zgromadzenie omawianej uchwały, zobowiązanie do przymusowego odkupienia papierów wartościowych od mniejszościowych akcjonariuszy przechodzi na spółkę niepubliczną, zaś nabycie akcji następuje w celu umorzenia. Spółka ma przy tym roszczenie regresowe wobec większościowych akcjonariuszy o zwrot sumy zapłaconej za akcje. Inwestorzy zainteresowani zbyciem na rzecz spółki niepublicznej swoich papierów wartościowych powinni w terminie miesiąca od walnego zgromadzenia, na którym nie podjęto uchwały w sprawie przymusowego wykupu, złożyć w spółce dokumenty akcji (art. 4181 § 5 KSH). W analizowanej sprawie dokument akcji posiadany przez powoda nie był opatrzony pieczęcią emitenta, co, zgodnie z ówczesnym stanem prawnym, powodowało jego nieważność. W rezultacie emitent odmówił realizacji przymusowego odkupu, argumentując, iż akcjonariusz nie złożył prawidłowego dokumentu akcji przed upływem miesięcznego terminu, a tym samym jego uprawnienie do zbycia akcji na rzecz emitenta wygasło. Drobny inwestor wystąpił z powództwem przeciwko emitentowi o zobowiązanie go do złożenia oświadczenia woli o nabyciu akcji w ramach przymusowego odkupu.

Kluczową kwestią prawną, która pojawiała się na tle omawianego orzeczenia jest to, czy określony w art. 4181 § 5 KSH miesięczny termin na złożenie w spółce niepublicznej przez mniejszościowych akcjonariuszy dokumentów akcji celem odkupienia papierów wartościowych przez emitenta ma charakter zawity, tj. czy prawo do uczestniczenia w odkupie wygasa po jego upływie. Sąd Najwyższy odpowiedział na to pytanie negatywnie wskazując, że termin ten nie służy ograniczeniu realizacji uprawnienia drobnych akcjonariuszy do odkupienia ich akcji, a jedynie ma zakreślać ramy czasowe wykonania ciążącego na nich obowiązku złożenia dokumentów akcji. Innymi słowy, jeżeli inwestor wcześniej żądał nabycia jego akcji na podstawie art. 4181 KSH, to nie można automatycznie twierdzić, iż to żądanie stało się bezskuteczne z uwagi na niezłożenie dokumentów. Co więcej, nieważność dokumentu akcji nie jest równoznaczna z pozbawieniem akcjonariuszy ich praw udziałowych, w tym do żądania przymusowego odkupienia papierów wartościowych. Do czasu przedłożenia prawidłowych dokumentów akcji (ich wydanie jest zresztą obowiązkiem spółki) dochodzi jedynie do czasowego ograniczenia możliwości wykonania uprawnienia do zbycia akcji w ramach przymusowego odkupu, ale nie do jego trwałego pozbawienia.

Komentarz

Analizowane orzeczenie dotyczy tzw. sell-out, tj. przymusowego odkupu akcji w spółkach niepublicznych, będącego ustawowym, bezwzględnie obowiązującym uprawnieniem drobnego akcjonariusza do zakończenia jego stosunku członkostwa w spółce. W doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że uprawnienie to nie może zostać wyłączone przez statut ani żadną czynność prawną. W tym ujęciu SN słusznie przyjął, że zaniedbanie ze strony emitenta, polegające na wydaniu akcjonariuszowi wadliwego dokumentu akcji, nie może skutkować odmówieniem mu prawa do skorzystania z przymusowego odkupu papierów wartościowych. Omawiane orzeczenie zasługuje na aprobatę, ponieważ eliminuje ryzyko nieuzasadnionego pozbawienia akcjonariusza przysługującego mu ustawowego prawa do zbycia akcji.

W doktrynie występuje jednak pogląd odmienny niż ten przyjęty przez SN, zgodnie z którym określony w art. 4181 § 5 KSH miesięczny termin na złożenie w spółce niepublicznej dokumentów akcji ma charakter zawity. Analiza piśmiennictwa sugeruje jednak, iż stanowisko to zostało sformułowane przede wszystkim na tle stanów faktycznych, w których akcjonariusz nie podjął żadnych działań celem uczestniczenia w przymusowym odkupie. W omawianym orzeczeniu SN przyjęto inną interpretację, wskazującą, iż dla objęcia danego akcjonariusza odkupem kluczowe jest przedstawienie stosownego żądania, zaś złożenie dokumentów akcji stanowi jedynie obowiązek techniczny, który może zostać wykonany później. Do czasu spełnienia powyższego wymogu możliwość realizacji przymusowego wykupu jest czasowo wyłączona.
dr Adam Puchalski

Greenberg Traurig Grzesiak sp.k.
 
Zobacz także:
Umowy inwestycyjne w świetle regulacji porozumień dotyczących nabywania akcji
Czytaj więcej »
Zasady obiegu informacji w grupie kapitałowej
Czytaj więcej »
>> Biblioteka ius.focus <<
Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o.
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa

Kontakt z Działem Obsługi Klienta
Tel: 800 800 025, 22 311 22 22
NIP: 522-010-50-28
KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta st. Warszawy,
Wydz. XII Gospodarczy
Właściciel: dr Hans Dieter Beck
Kapitał Spółki: 88 000 zł
Wiadomość została wygenerowana automatycznie. W celu kontaktu, prosimy o korzystanie z adresu: legalis@beck.pl. Powyższe treści stanowią część usługi „ius.focus” świadczonej drogą elektroniczną w Systemie Informacji Prawnej Legalis dostępnej dla użytkowników modułów Premium. W każdej chwili można zrezygnować z otrzymywania tych powiadomień, klikając zrezygnuj z powiadomień ius.focus lub edytując swoje preferencje.