Temat: Prawo wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty

Prawo Cywilne 06/2017
ius.focus - istota orzecznictwa 
Treść wiadomości wyświetla się niepoprawnie? Zobacz wersję online
C.H.Beck ius. focus
Prawo cywilne
06/2017
Drukuj

Szanowni Państwo,

eksperci kancelarii Domański Zakrzewski Palinka komentują kluczowe orzecznictwo z zakresu prawa cywilnego.

Prawo wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty

Wykonawca może w każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych, zaś konieczną przesłanką jej domagania się nie jest niewypłacalność inwestora. Ocena, czy żądanie to stanowi nadużycie prawa, podlega każdorazowo ustaleniu w okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy.
Wyrok SN z 15.2.2017 r., II CSK 236/16

W przedmiotowej sprawie strony zawarły umowę o roboty budowlane w trybie zamówień publicznych. W toku prac zostały ujawnione wady projektu budowlanego, w konsekwencji czego zakres prac został zmieniony i zwiększyły się koszty wykonania robót. Strony uzgodniły jednak, że powódka dokończy prace w ramach pierwotnie ustalonego wynagrodzenia oraz że wydłużony zostanie termin zakończenia prac. Strony podpisały protokół konieczności, w którym ustalono wszelkie zmiany.

Następnie powódka zażądała od pozwanej przedstawienia gwarancji zapłaty za wykonywane roboty budowlane. Strona pozwana, mając problem z uzyskaniem gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, uzgodniła z powódką, iż ta nie będzie żądała gwarancji zapłaty, jeżeli strony podpiszą aneks wydłużający termin wykonania umowy. Z powyższych względów pozwana zaniechała starania się o uzyskanie gwarancji zapłaty. Podpisanie aneksu nastąpiło 23.5.2014 r.

Powódka 27.5.2014 r. odstąpiła od umowy z powodu niedoręczenia przez pozwaną w terminie gwarancji zapłaty.

Pozwana w kolejnych pismach wskazywała, iż nie ma zagrożenia terminowej realizacji zapłaty za roboty budowlane, a zatem nie istnieją przeszkody do wykonania robót. Pozwana uznała odstąpienie od umowy za nieuzasadnione i wezwała powódkę do kontynuowania robót. Powódka jednak opuściła plac budowy i wystawiła pozwanej fakturę za materiały i urządzenia przeznaczone na realizację umowy.

Stanowisko sądów I i II instancji było tożsame. Sądy stwierdziły, iż powództwo podlega oddaleniu, jako że jest przejawem nadużycia prawa. Sądy uznały, iż odstąpienie od umowy z powodu braku przedstawienia gwarancji zapłaty było niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny wskazał, iż nie było podstaw do twierdzenia, że istnieje zagrożenie nieterminowej realizacji zapłaty ze strony pozwanej, jako że strony współpracowały ze sobą od trzech lat i nigdy nie było problemów z terminową zapłatą wynagrodzenia. Ponadto, powódka korzystała z przewidzianych w umowie zaliczek do wysokości 75% wynagrodzenia.

Powódka wniosła skargę kasacyjną, w wyniku której SN uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę SA do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy wskazał, że norma wyrażona w art. 5 KC ma charakter wyjątkowy i może być stosowana tylko w szczególnych sytuacjach nadużycia prawa oraz niemożliwości ochrony interesu strony w inny sposób. Dlatego też stwierdzając, że dana czynność prawna jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, należy wskazać, jakie zasady zostały naruszone przy szerokim uwzględnieniu okoliczności faktycznych danej sprawy.

W dalszej kolejności SN, powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego regulujące kwestię gwarancji zapłaty przy umowie o roboty budowlane, wskazał, że generalny wykonawca może żądać gwarancji zapłaty w każdym czasie, a jeżeli nie uzyska jej w wyznaczonym terminie może odstąpić od umowy. Celem gwarancji zapłaty jest szybkie i bezproblemowe uzyskanie wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane, nie ma więc przy tym znaczenia kwestia wypłacalności inwestora.

Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy SN wskazał, że powódka wystąpiła o udzielenie gwarancji zapłaty po ujawnieniu się wad projektu. Jednocześnie powódka nie była obowiązana do wykrycia tych wad przed przystąpieniem do wykonywania robót. Ponadto powódka w celu wykonania robót zaciągnęła kredyt bankowy, a zatem gwarancja zapłaty była jej potrzebna.

Sąd Najwyższy zauważył, że zgodnie z art. 6492 § 1 KC, „nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy (generalnego wykonawcy) do żądania od inwestora gwarancji zapłaty”. Wystąpienie przez powódkę z żądaniem gwarancji zapłaty wynagrodzenia nie może być zatem uznane za nadużycie prawa podmiotowego.

Jednocześnie SN wskazał, że ciężar udowodnienia nadużycia przez powódkę prawa podmiotowego spoczywał na pozwanej. Obowiązkowi temu pozwana nie sprostała. Pozwana nie wykazała, że podjęła działania zmierzające do uzyskania gwarancji oraz, że jej uzyskanie nie było możliwe ze względu na procedurę przetargową.

W konsekwencji powyższego SN stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły żadne szczególne okoliczności uzasadniające oddalenie powództwa ze względu na nadużycie prawa podmiotowego.

Komentarz

W komentowanym orzeczeniu SN przypomniał, że możliwość żądania od inwestora przez generalnego wykonawcę udzielenia gwarancji zapłaty wynagrodzenia za roboty budowlane wynika wprost z przepisów Kodeksu cywilnego. Uprawnienia tego nie można ani wyłączyć, ani ograniczyć. Natomiast do oddalenia powództwa na podstawie art. 5 KC może dojść jedynie w wyjątkowych okolicznościach, których wykazanie ciąży na stronie, która się na nadużycie prawa powołuje. Uznanie, że dana czynność prawna jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego, należy do oceny sądu. Ocena taka nie może być jednak dowolna, lecz powinna zawierać wyraźne wskazanie, jakie zasady zostały naruszone w konkretnych okolicznościach faktycznych sprawy.


Maciej Orkusz
Anna Ciepla
Domański Zakrzewski Palinka Sp. k.
 
Zobacz także:
Kontrola wysokości zadośćuczynienia
Czytaj więcej »
Odpowiedzialność inwestora a zastępstwo inwestycyjne
Czytaj więcej »
>> Biblioteka ius.focus <<
Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o.
ul. Bonifraterska 17
00-203 Warszawa

Kontakt z Działem Obsługi Klienta
Tel: 800 800 025, 22 311 22 22
NIP: 522-010-50-28
KRS: 0000155734
Sąd Rejonowy dla miasta st. Warszawy,
Wydz. XII Gospodarczy
Właściciel: dr Hans Dieter Beck
Kapitał Spółki: 88 000 zł
Wiadomość została wygenerowana automatycznie. W celu kontaktu, prosimy o korzystanie z adresu: legalis@beck.pl. Powyższe treści stanowią część usługi „ius.focus” świadczonej drogą elektroniczną w Systemie Informacji Prawnej Legalis dostępnej dla użytkowników modułów Premium. W każdej chwili można zrezygnować z otrzymywania tych powiadomień, klikając zrezygnuj z powiadomień ius.focus lub edytując swoje preferencje.